ตอนนั้น · ก่อนหน้า · ตอนนี้
ตอนนั้นกำแพงค่ายของจวนเจ้าเมือง ในเมืองเหมืองดีบุกริมเส้นทางทะเล
พ.ศ. 2383·2424 (ค.ศ. 1840·1881)
ยืนยันแล้วกำแพงจวนเจ้าเมืองตะกั่วป่าน่าจะสร้างขึ้นในสมัยพระยาเสนานุชิต (นุช ณ นคร) เจ้าเมืองตะกั่วป่า ช่วง พ.ศ. 2383·2424 แต่แหล่งวิชาการยังไม่ระบุปีเริ่มก่อสร้างที่แน่นอน ตัวกำแพงล้อมจวนที่พักและพื้นที่ราชการ ทำหน้าที่คล้ายกำแพงค่ายสำหรับป้องกันอันตรายและเป็นที่หลบภัยของชาวเมือง
นี่คือช่วงที่ตะกั่วป่าเติบโตจากเศรษฐกิจเหมืองแร่ดีบุกและการค้าชายฝั่ง เมืองเก่าตั้งอยู่ริมแม่น้ำตะกั่วป่า ซึ่งเชื่อมกับทะเลอันดามันและเครือข่ายการค้าหลายชาติ ชุมชนจีนที่เข้ามาทำเหมืองและค้าขายมีบทบาทสำคัญ แต่ความขัดแย้งเรื่องผลประโยชน์เหมืองแร่ทำให้ต้องมีพื้นที่คุ้มกันที่มั่นคง กำแพงจึงเป็นทั้งบ้านของผู้ปกครองและเครื่องมือรักษาความสงบของเมือง
ผังภายในแบ่งเป็นวังหน้า ห้องโถง และวังหลัง มีประตูเชื่อมกัน ก่อด้วยปูนผสมกรวดทรายวางซ้อนเป็นชั้นและทำฐานกว้างกว่าตัวกำแพง ส่วนที่ยังสมบูรณ์สูงราว 5 เมตร หลักฐานจากการขุดค้นภายหลังพบเครื่องถ้วยจีนสมัยราชวงศ์ชิง เครื่องถ้วยยุโรป และวัสดุร่วมสมัย สะท้อนการติดต่อค้าขายของเมืองในยุคนั้น
ก่อนหน้าจากจวนที่เคยมีคนอยู่ สู่โบราณสถานที่เมืองเก่าช่วยกันรักษา
พ.ศ. 2424·2568 (ค.ศ. 1881·2025)
ยืนยันแล้วหลังพระยาเสนานุชิต (นุช) พ้นตำแหน่ง กำแพงและจวนยังใช้งานต่อในสมัยพระยาเสนานุชิต (เอี่ยม ณ นคร) ระหว่าง พ.ศ. 2424·2435 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จตะกั่วป่าและทอดพระเนตรจวนแห่งนี้เมื่อ 28 พฤษภาคม ร.ศ. 109 หรือ พ.ศ. 2433
ต่อมาเมื่อมีการย้ายที่ตั้งเมืองไปเกาะคอเขาและบ้านย่านยาวในสมัยพระนราเทพภักดี (สิทธิ์ ณ นคร) จวนเดิมจึงหมดบทบาทราชการและน่าจะถูกทิ้งร้างตั้งแต่ช่วงนั้น แหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบได้ไม่พบหลักฐานยืนยันว่ากำแพงถูกใช้เป็นกิจการอื่น หรือได้รับความเสียหายโดยตรงจากสึนามิ พ.ศ. 2547
กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานและกำหนดเขตที่ดินในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 113 ตอนพิเศษ 50 ง วันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2539 ต่อมาขุดแต่งและขุดค้นใน พ.ศ. 2542 ก่อนมีการบูรณปฏิสังขรณ์และปรับภูมิทัศน์ในระยะหลัง แหล่งปัจจุบันระบุว่ากำแพงมั่นคงขึ้น แต่ยังมีวัชพืชและรากไม้บางจุดที่ต้องดูแล
ตอนนี้โบราณสถานมีชีวิต: กำแพงเก่ากลายเป็นเวทีของเมืองตะกั่วป่า
2569 / 2026
ยืนยันแล้วปัจจุบันกำแพงจวนเจ้าเมืองตะกั่วป่าเป็นโบราณสถานที่ยังเปิดให้เข้าชมทุกวันโดยไม่เสียค่าเข้าชม ฐานข้อมูลแหล่งโบราณคดีระบุหน่วยงานดูแลร่วม ได้แก่ กรมศิลปากร เทศบาลเมืองตะกั่วป่า และตระกูล ณ นคร ภายในมีสนามหญ้าและทางเดินบางส่วน พร้อมป้ายข้อมูลของกรมศิลปากรและการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
พื้นที่ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นที่พักของเจ้าเมืองแล้ว แต่ยังทำหน้าที่เป็นหมุดหมายของย่านเมืองเก่าและพื้นที่ประกอบพิธี/กิจกรรมชุมชน ในช่วง พ.ศ. 2569 จังหวัดพังงาและเทศบาลเมืองตะกั่วป่าจัดงาน “จากตะโกลา สู่ตะกั่วป่า ครั้งที่ 12” ที่จวนฯ ระหว่าง 28 กุมภาพันธ์·3 มีนาคม มีการแสดง โขน โนรา หนังตะลุง พิธีบวงสรวงและเจริญพระพุทธมนต์ รวมถึงจำหน่ายอาหารพื้นบ้านและสินค้า OTOP
การใช้พื้นที่ร่วมสมัยจึงเป็นการท่องเที่ยวเชิงมรดกและการเรียนรู้วิถีคนตะกั่วป่า ขณะเดียวกันสภาพกำแพงบางช่วงยังชำรุดและมีพืชยึดเกาะ แหล่งทางการที่ตรวจสอบได้ยังไม่ประกาศโครงการบูรณะระยะใหม่หรือรายละเอียดงบประมาณเฉพาะสำหรับ พ.ศ. 2569
เส้นเวลาแบบจุด
- ยืนยันแล้ว
พ.ศ. 2383
เริ่มช่วงสมัยพระยาเสนานุชิต (นุช)
สันนิษฐานว่าเริ่มสร้างกำแพงล้อมจวนที่พักและพื้นที่ราชการ เพื่อป้องกันศัตรูและความวุ่นวายจากความขัดแย้งเรื่องเหมืองดีบุก
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ - ยืนยันแล้ว
พ.ศ. 2424
จวนยังใช้งานต่อในสมัยเจ้าเมืองคนถัดมา
พระยาเสนานุชิต (เอี่ยม ณ นคร) เป็นเจ้าเมือง และการใช้พื้นที่จวนดำเนินต่อถึง พ.ศ. 2435 ตามหลักฐานเอกสารที่ฐานข้อมูลโบราณคดีสรุปไว้
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ - ยืนยันแล้ว
28 พฤษภาคม ร.ศ. 109
รัชกาลที่ 5 ทอดพระเนตรจวนเจ้าเมือง
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จตะกั่วป่าและทอดพระเนตรจวนเจ้าเมืองแห่งนี้
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ - ยืนยันแล้ว
พ.ศ. 2435
หมดบทบาทเมื่อย้ายศูนย์กลางเมือง
เมื่อย้ายที่ตั้งเมืองไปเกาะคอเขาและบ้านย่านยาว จวนเดิมไม่มีการใช้งานและคงถูกทิ้งร้างตั้งแต่ช่วงนี้
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ - ยืนยันแล้ว
18 ธันวาคม 2539
ขึ้นทะเบียนโบราณสถาน
กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษา
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ - ยืนยันแล้ว
พ.ศ. 2542
ขุดแต่งและขุดค้นทางโบราณคดี
พบเครื่องถ้วยจีนสมัยราชวงศ์ชิง เครื่องถ้วยยุโรป เศษภาชนะ เครื่องแก้ว และชิ้นส่วนประดับสถาปัตยกรรม
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ - ยืนยันแล้ว
28 กุมภาพันธ์·3 มีนาคม 2569
จวนฯ เป็นพื้นที่จัดงานเมืองเก่า
จัดงานจากตะโกลา สู่ตะกั่วป่า ครั้งที่ 12 มีการแสดง พิธีกรรม และตลาดอาหารพื้นบ้าน/สินค้า OTOP
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗
ยังไม่มีภาพที่ได้รับอนุญาตให้เผยแพร่
จุดเด่นที่ควรดู
แนวกำแพงโบราณ
ยังไม่ยืนยันชมกำแพงส่วนที่ยังสมบูรณ์ สูงประมาณ 5 เมตร และส่วนที่ชำรุดตามกาลเวลา
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ผัง 3 ส่วน
ยังไม่ยืนยันสังเกตการแบ่งพื้นที่เป็นวังหน้า ห้องโถง และวังหลัง พร้อมช่องประตูเชื่อม
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗เทคนิคก่อสร้าง
ยังไม่ยืนยันเห็นชั้นวัสดุปูนผสมกรวดทรายและฐานกำแพงที่กว้างกว่าตัวกำแพง
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ป้ายข้อมูล
ยังไม่ยืนยันด้านหน้ามีป้ายข้อมูลประวัติจากกรมศิลปากรและการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗บริบทเมืองเก่า
ยังไม่ยืนยันอยู่ริมถนนอุดมธารา ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำตะกั่วป่า และใกล้วัดหน้าเมือง
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ข่าวและความเคลื่อนไหว
2026-02-28 · สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย
จังหวัดพังงาจัดงาน จากตะโกลา สู่ตะกั่วป่า ครั้งที่ 12
เทศบาลเมืองตะกั่วป่าจัดกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวเมืองเก่าที่จวนเจ้าเมืองตะกั่วป่า ระหว่าง 28 กุมภาพันธ์·3 มีนาคม 2569
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗รู้หรือไม่
ยืนยันแล้วกำแพงมีผังสี่เหลี่ยมผืนผ้าและแบ่งพื้นที่ภายในเป็นวังหน้า ห้องโถง และวังหลัง
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ยืนยันแล้วการขุดค้นพบทั้งเครื่องถ้วยจีนสมัยราชวงศ์ชิงและเครื่องถ้วยยุโรปในแหล่งเดียวกัน
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ วิธีเดินทาง
ตัวเมืองตะกั่วป่า
ยังไม่ยืนยันจากที่ทำการเทศบาลเมืองตะกั่วป่า ใช้ถนนราษฎร์บำรุง เลี้ยวขวาเข้าถนนมนตรี 2 แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าถนนศรีตะกั่วป่า ตรงประมาณ 260 เมตร พบโบราณสถานอยู่ทางซ้ายมือ
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ภูเก็ต
ยังไม่ยืนยันไม่พบเส้นทางและระยะทางเฉพาะจากภูเก็ตในแหล่งที่อ่านแล้ว
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗เขาหลัก
ยังไม่ยืนยันไม่พบเส้นทางและระยะทางเฉพาะจากเขาหลักในแหล่งที่อ่านแล้ว
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗สนามบิน
ยังไม่ยืนยันไม่พบสนามบินต้นทางที่ระบุและระยะทางในแหล่งที่อ่านแล้ว
อ่านแหล่งอ้างอิง ↗ที่ใกล้เคียงและสถานที่ในหมวดเดียวกัน
คำถามที่พบบ่อย
มีค่าเข้าชมหรือไม่
ไม่เสียค่าเข้าชม
เดินทางจากตัวเมืองตะกั่วป่าอย่างไร
จากที่ทำการเทศบาลเมืองตะกั่วป่า ใช้ถนนราษฎร์บำรุง เลี้ยวขวาเข้าถนนมนตรี 2 แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าถนนศรีตะกั่วป่า ตรงประมาณ 260 เมตร พบโบราณสถานอยู่ทางซ้ายมือ
สถานที่นี้มีประวัติความเป็นมาอย่างไร
แหล่งนี้มีอายุทางโบราณคดีอยู่ในช่วง พ.ศ. 2383·2424 (ค.ศ. 1840·1881) สันนิษฐานว่าสร้างในสมัยพระยาเสนานุชิต (นุช ณ นคร) เจ้าเมืองตะกั่วป่า เพื่อเป็นกำแพงล้อมรอบจวนและป้องกันศัตรู
มีจุดเด่นอะไรให้ชม
ชมกำแพงส่วนที่ยังสมบูรณ์ สูงประมาณ 5 เมตร และส่วนที่ชำรุดตามกาลเวลา สังเกตการแบ่งพื้นที่เป็นวังหน้า ห้องโถง และวังหลัง พร้อมช่องประตูเชื่อม เห็นชั้นวัสดุปูนผสมกรวดทรายและฐานกำแพงที่กว้างกว่าตัวกำแพง
ที่มาของข้อมูล
| ชื่อ | ประเภท | วันที่เข้าถึง | ลิงก์ |
|---|
| ฐานข้อมูลแหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย: กำแพงจวนเจ้าเมืองตะกั่วป่า | แหล่งข้อมูลอื่น | 2026-09-07 | เปิดแหล่ง ↗ |
|---|
| เมืองตะกั่วป่า · ศูนย์ข้อมูลชุมชน ศมส. | แหล่งข้อมูลอื่น | 2026-09-07 | เปิดแหล่ง ↗ |
|---|
| แหล่งศิลปกรรมอันควรอนุรักษ์: ตะกั่วป่า | หน่วยงานทางการ | 2026-09-07 | เปิดแหล่ง ↗ |
|---|
| ฐานข้อมูลแหล่งโบราณคดีที่สำคัญในประเทศไทย (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร) | แหล่งข้อมูลอื่น | 2026-09-07 | เปิดแหล่ง ↗ |
|---|
| สำนักงานสิ่งแวดล้อมศิลปกรรม ONEP: แหล่งศิลปกรรมเมืองตะกั่วป่า | หน่วยงานทางการ | 2026-09-07 | เปิดแหล่ง ↗ |
|---|
| สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย | ข่าว | 2026-09-07 | เปิดแหล่ง ↗ |
|---|
| Wongnai: รูปกำแพงเมืองเก่าตะกั่วป่า | บล็อก | 2026-09-07 | เปิดแหล่ง ↗ |
|---|
ข้อมูลที่ยังหาไม่เจอ
- ไม่พบรหัสไปรษณีย์ที่ระบุเฉพาะสถานที่จากแหล่งที่อ่านแล้ว
- ไม่พบเวลาเปิด·ปิดที่แน่นอน แหล่งทางการระบุเพียงเข้าชมได้ทุกวัน
- ไม่พบเบอร์โทรศัพท์ เพจเฟซบุ๊ก เว็บไซต์ หรือ LINE ของสถานที่โดยตรง
- ไม่พบค่าใช้จ่ายด้านที่จอดรถ ห้องน้ำ และข้อมูลการเข้าถึงสำหรับผู้สูงอายุ/รถเข็น
- ไม่พบข้อมูลยืนยันว่าเป็นสถาปัตยกรรมชิโน-โปรตุกีสโดยตรงของกำแพง
- ไม่พบระยะทาง/เวลาเดินทางจากภูเก็ต เขาหลัก หรือสนามบิน
- ไม่พบภาพที่สามารถยืนยันสิทธิ์การใช้งานได้ จึงไม่ใส่ลิงก์รูปภาพ
- ไม่พบหลักฐานที่ยืนยันปีเริ่มก่อสร้างแบบปีเดียว นอกจากกรอบ พ.ศ. 2383·2424
- ไม่พบหลักฐานยืนยันว่ากำแพงได้รับผลกระทบโดยตรงจากสึนามิ พ.ศ. 2547
- ไม่พบรายละเอียดโครงการบูรณะหรืองบประมาณเฉพาะสำหรับ พ.ศ. 2569
- ไม่พบภาพเก่าที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและสิทธิ์การใช้งานได้ จึงเว้น photos_archive ว่าง
