ตอนนั้นจากถนนการค้าเมืองเหมือง สู่เวทีเล่าความหลัง
พ.ศ. 2370·2550
ข้อมูลขัดแย้งถนนสายนี้ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเป็นแหล่งท่องเที่ยวตั้งแต่แรก แต่เติบโตอยู่ในย่านเมืองเก่าตะกั่วป่า ซึ่งเป็นเมืองท่าและศูนย์กลางการค้าทางน้ำ ก่อนจะรุ่งเรืองมากในยุคเหมืองแร่ดีบุก ผู้คนจีนจากแผ่นดินใหญ่ ปีนัง และสิงคโปร์เข้ามาค้าขายและทำเหมือง จนเกิดตึกแถว ร้านค้า โรงแรม ร้านกาแฟ และกิจการบริการเรียงรายตามถนนอุดมธาราและศรีตะกั่วป่า
อาคารสองฝั่งถนนจึงเป็นหลักฐานของเมืองพหุวัฒนธรรม ทั้งตึกแถวแบบจีนและแบบอิทธิพลอาณานิคมที่เชื่อมโยงกับชุมชนบาบ๋า ถนนทำหน้าที่เป็นแกนการค้าและการอยู่อาศัยของเมือง ไม่ใช่ถนนคนเดินแบบปัจจุบัน
เมื่อโครงการถนนคนเดินเริ่มขึ้นใน พ.ศ. 2550 โดยความร่วมมือของ ททท. สำนักงานพังงา เทศบาลเมืองตะกั่วป่า ชุมชนตลาดใหญ่ และชุมชนเสนานุชรังสรรค์ ถนนเดิมจึงถูกนำมาใช้เป็นพื้นที่สาธารณะเพื่อเล่าอดีตและฟื้นชีวิตเศรษฐกิจชุมชน ภายใต้ชื่อ “ตะกั่วป่า เมืองเก่า เล่าความหลัง”
ก่อนหน้าเมืองเหมืองซบเซา แต่ถนนเก่ายังไม่หายไป
พ.ศ. 2500·2565
ข้อมูลขัดแย้งหลังบริษัทเหมืองแร่ปิดตัวและแร่ดีบุกลดลง เศรษฐกิจย่านการค้าเก่าตะกั่วป่าซบเซา อาคารบางหลังยังอยู่ในสภาพดี ขณะที่บางหลังทรุดโทรมตามเวลา งานศึกษาพื้นที่ชี้ว่าการจัดถนนสายวัฒนธรรมใช้เรื่องเล่า อาหาร ภูมิปัญญา และสถาปัตยกรรมเดิมเป็นทุน เพื่อทำให้ย่านกลับมามีผู้คนและรายได้อีกครั้ง
ชื่อโครงการเปลี่ยนจาก “ตะกั่วป่า เมืองเก่า เล่าความหลัง” มาเป็น “ถนนสายวัฒนธรรมเมืองเก่าตะกั่วป่า” ในเวลาต่อมา ทะเบียนตลาดของกรมการค้าภายในระบุวันก่อตั้ง/ได้รับการส่งเสริม 17 ธันวาคม 2560 แต่แหล่งข่าวระบุการเริ่มกิจกรรมตั้งแต่ 2550 จึงควรเข้าใจว่าเป็นคนละหมุดหมาย: จุดเริ่มกิจกรรมกับจุดขึ้นทะเบียน/ส่งเสริมตลาด
ใน พ.ศ. 2565 จังหวัดและท้องถิ่นยังจัดกิจกรรมช่วงกรีนซีซันและมีรถโพถ้องพาเที่ยวฟรี แสดงว่าถนนถูกใช้เป็นเครื่องมือกระจายรายได้และดึงคนกลับเข้าสู่ย่านเก่า ไม่พบหลักฐานเฉพาะเจาะจงว่าถนนทั้งเส้นได้รับความเสียหายจากสึนามิ 2547 หรือได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานทั้งเส้น
ตอนนี้ตลาดวันอาทิตย์ที่ยังทำให้เมืองเก่ามีชีวิต
2569 / 2026
ยืนยันแล้วข้อมูลทะเบียนตลาดของกรมการค้าภายในระบุว่าถนนวัฒนธรรมเมืองเก่าตะกั่วป่าอยู่บนถนนศรีตะกั่วป่าและอุดมธารา เปิดวันอาทิตย์ เวลา 14.00·20.00 น. และเข้าชมกิจกรรมได้โดยไม่เสียค่าเข้า ข้อมูลดังกล่าวระบุผู้ดูแลในระดับระบบตลาด แต่ไม่ได้ระบุหน่วยงานผู้รับผิดชอบถนนเป็นนิติบุคคลแยกต่างหาก
ปัจจุบันถนนยังทำหน้าที่เป็นตลาดและพื้นที่เรียนรู้ของชุมชน มีอาหารและขนมพื้นบ้าน งานจักสาน งานฝีมือ การแสดง การแต่งกายบาบ๋า นิทรรศการภาพถ่าย และภาพสตรีตอาร์ต อาคารเก่าชิโน-โปรตุกีสยังเป็นฉากหลักของกิจกรรม โดยสภาพอาคารมีทั้งส่วนที่อนุรักษ์ได้ดีและส่วนที่มีร่องรอยเสื่อมตามกาลเวลา แต่ไม่พบประกาศโครงการบูรณะใหญ่เฉพาะถนนนี้ในแหล่งที่ตรวจสอบ
ข่าวย้อนหลังยืนยันการจัดงานต่อเนื่องอย่างน้อยใน พ.ศ. 2565 และกิจกรรมชุมชนบนถนนใน พ.ศ. 2567 จึงสรุปได้ว่าถนนยังใช้งานอยู่ในฐานะตลาดวัฒนธรรมและพื้นที่กิจกรรมของคนท้องถิ่น โดยเวลาเปิดจริงอาจเปลี่ยนตามฤดูกาลหรือประกาศของผู้จัด
ตึกแถวเลขที่ 305 บนถนนสายวัฒนธรรมเมืองเก่าตะกั่วป่าเครดิต · คลังภาพโครงการกั่วป่าโพ้สัญญาอนุญาต · ใช้ในเว็บนี้ได้